c.1.Een nieuwe school starten?

DSCN2402Een aantal tips voor het starten van een school.

In de 15 jaar dat ik bezig ben met vernieuwend onderwijs, heb ik veel scholen zien komen en gaan. Allemaal mensen die enthousiast aan de slag gingen, maar na één of twee jaar het niet meer konden bolwerken en de school weer moesten sluiten. Waarom? Om heel verschillende redenen: onenigheid in de leiding,  financiën, inspectie, overspannen begeleiders, te weinig leerlingen etc. etc.

Ook ik heb al die zaken mee gemaakt binnen Aventurijn en kan heel goed begrijpen dat mensen het bijltje erbij neergooien. Het is best lastig, een school opbouwen. Maar al die particuliere schooltjes die steeds weer stoppen, dat is ook niet goed. Niet voor de betrokken kinderen en niet voor de naam van het particulier (democratisch) onderwijs in Nederland, dat toch al met heel wat vooroordelen te kampen heeft.

Als u bezig bent een particuliere school op te zetten, denkt u wellicht dat dat alles voor u niet geldt. Houd vooral deze positieve houding, maar durf ook naar de obstakels te kijken. Slechts een combinatie van optimisme, realisme en zelfreflexie kan leiden tot een levensvatbaar initiatief.

Ik ben eens bij mijzelf te raden gegaan wat ik nieuwe initiatiefnemers voor een tips zou kunnen meegeven waardoor de slagingskans van het initiatief vergroot kan worden. Bijgaand schrijven is daarvan het resultaat. Ik hoop dat je er wat aan hebt en dat het een kleine bijdrage kan zijn aan de opbouw van een gevarieerd en waardevol onderwijsaanbod in Nederland. Houd de website in de gaten, want ik voeg er regelmatig tips aan toe. Kijk ook een op de site van Aventurijn

Tip 1.: Neem de tijd!

Elke nieuwe school begint met een aantal mensen die enthousiast zijn en graag iets nieuws willen neerzetten. Vaak komt deze drang voort uit een onvrede met het bestaande systeem. Soms zijn het ouders van kinderen die werkelijk helemaal stukgelopen zijn.

Door de noodzaak van het oprichten van een school voor de eigen kinderen kunnen processen versneld worden. De school wordt te snel opgezet waardoor niet over alles goed is nagedacht. Dit kan in een later stadium voor ernstige problemen zorgen.

Tip 2: Ga  drie weken met de initiatiefnemers op vakantie in een klein tentje met de kinderen (in de regen).

Vaak zie je dat in het enthousiasme van het begin mensen ogenschijnlijk hetzelfde denken over een heleboel zaken. Als de school dan 052eenmaal draait blijken karakters en ideeën soms ernstig te botsen. Dit kan je nooit helemaal voorkomen, maar ik denk dat het van groot belang is in een vroeg stadium, als alles nog goed loopt, te bedenken hoe in dit soort situaties te handelen. Zo hebben Michael en ik naar aanleiding van zo’n soort situatie er heel bewust voor gekozen om als  eindverantwoordelijke de visie van de school te waarborgen: Er worden zoveel mogelijk beslissingen in overleg met anderen genomen. Als er in besprekingen echter geen consensus gevonden kan worden, zal degene die het niet eens is met de gang van zaken moeten vertrekken, zonder dat de school door onenigheid uit elkaar hoeft te vallen.

In een vakantie leer je  elkaar beter kennen: er is veel tijd om ontspannen over zaken te spreken, om te kijken hoe je problemen oplost en om de band te verstevigen.etc. In aanvulling hierop:

Tip 3: Ga bij andere scholen kijken hoe zij dit probleem ondervangen hebben.

De meeste scholen die langer dan een paar jaar bezig zijn zullen je uit ervaring kunnen vertellen hoe zij omgaan met meningsverschillen binnen de schoolleiding die potentieel het voortbestaan van de school zouden kunnen bedreigen. Door van verschillende scholen informatie te vragen, kan je beter kiezen wat in jullie geval de beste oplossing is.

Tip 4: Wees duidelijk welke sfeer en regels er gelden op je school

Als je onderwijsvisie er een is die uitgaat van het geven van meer vrijheid/autonomie aan kinderen,en een goede sfeer op school, is dat iets dat geleerd moet worden. Als je daar al vanaf het begin teveel ruimte in geeft onder het mom van “vrijheid” zal er gauw een kopie ontstaan van wat bekend is; een manier van omgaan met elkaar die de kinderen kennen. Ik merk dat nieuwe kinderen op Aventurijn moeten wennen aan de manier van omgang met elkaar én de verantwoordelijkheid die dat met zich meebrengt. Als een school langere tijd bestaat is er een schoolsfeer ontstaan. Nieuwe kinderen stromen dan mee in de sfeer die er is. Toch duurt het vaak 1-2 jaar voor een kind helemaal mee kan gaan in wat op Aventurijn geboden wordt. Als je een nieuwe school begint zal je die sfeer dus helemaal moet opbouwen. Ik denk dat daar een hele duidelijke en strakke leiding voor nodig is om later juist e.a. meer los te kunnen laten. Om dat kader neer te kunnen zetten zal je met de begeleiding onderling duidelijk moeten hebben wat je wilt en waar de grenzen liggen. Kinderen zullen die hoe dan ook gaan opzoeken. Soms gaat het over hele kleine dingen: Moet iedereen helpen schoonmaken aan het eind van de dag, of alleen wie dat wil? Of: laat je de kinderen hun eigen conflicten oplossen, of heb je daar als begeleiding een rol in en geef je voorbeeld hoe je wilt dat dat gebeurt? Door deze zaken onderling goed te bespreken voorkom je veel onrust tijdens de toch al enerverende beginjaren van een school.

Tip 5: Begin de school met jonge kinderen

387Ideaal is wat mij betreft voor een startende school om met kleuters te beginnen en dan met de kinderen mee te groeien. Je hoeft je dan in eerste instantie maar te focussen op één leeftijdsgroep met de daarbij behorende vragen. De kinderen zijn nog niet gewend aan andere onderwijssystemen en zullen makkelijker de omgangsvormen en ideeën van de nieuwe school oppikken. Je kunt dan rustig jouw onderwijs idealen neerzetten en laten ontwikkelen. Laat je in het begin ook oudere kinderen toe dan nemen die in de meeste gevallen de sfeer en omgang mee van hun oude school. Dit zal veel energie en inzet van de begeleiders vragen om om te buigen naar dat wat je voor ogen hebt. Omdat de initiatiefnemers vaak ouders zijn van kinderen die al eerder stuk zijn gelopen in het regulier onderwijs, is dit best een lastig punt. Een school starten met een nieuwe visie én kinderen die al wat schade hebben opgelopen is een hele kluif, waar menig beginnende school aan ten onder is gegaan.

Tip 6: Zorg dat de school rustig kan groeien

Je bent net begonnen met je nieuwe school en wilt graag meer leerlingen: meer leerlingen betekent immers een betere “overlevingkans” is vaak het idee. Kijk uit, want juist in een te snelle groei schuilt ook een gevaar. Ervan uitgaande dat je een eigen sfeer wilt neerzetten wat betreft omgang en onderwijsvisie vraagt dat veel inzet en aanpassing van begeleiders en kinderen. Als je met veel moeite een evenwichtige sfeer hebt opgebouwd en er komen ineens in korte tijde veel kinderen bij, die nog andere systemen gewend zijn, is de kans groot dat deze groep de anderen als het ware weer terugtrekken naar een omgangsvorm die je nu juist wilde voorkomen. Als je de school langzaam kunt laten groeien dan komen er steeds een klein groepje nieuwe kinderen in jullie eigen sfeer en zal deze makkelijker overgenomen kunnen worden. Houd er echter rekening mee dat bij de komst van elk nieuw kind de groep weer even onrustig zal zijn.

Tip 7:  Een plek voor zorgleerlingen?

Als je een nieuwe school start is het heel verleidelijk om leerlingen aan te nemen die op vorige scholen als “zorgleerling” zijn bestempeld. Je bent idealistisch en je gelooft er in dat op jouw school deze kinderen een goede plek zullen krijgen. Een aantal stempels zullen wellicht theoretisch vervallen omdat zij voor een groot deel veroorzaakt werden door het reguliere schoolsysteem, een aantal kinderen zullen echter in bepaalde vorm wel extra aandacht nodig blijven hebben. Ook gedrag dat voor een deel door een niet-passende school, of moeilijke thuissituatie  is veroorzaakt is niet per direct verdwenen. Dit heeft tijd en aandacht nodig. Met andere woorden; kinderen die extra zorg nodig hebben in het regulier onderwijs, zullen in veel gevallen ook extra aandacht nodig hebben op de nieuwe school. Teveel zorgleeringen op een groep in een school die net is begonnen, kan zoveel aandacht vragen van de begeleiders dat zij onvoldoende toekomen aan het neerzetten van de nieuwe onderwijsvorm en de andere kinderen. Op Aventurijn hebben wij gemerkt dat, als je al een tijd draait, 2 zorgleerlingen op een groep van 12 echt het maximum is voor de groep én de begeleiders. Mooi is wel om te zien dat kinderen die begonnen als “zorgleerling” na een aantal jaar op Aventurijn niet meer als zodanig bestempeld hoeven worden.

Tip 8: Een goede intake is van groot belang!

Ouders die op zoek zijn naar een (nieuwe) school voor hun kinderen willen graag de mogelijkheden zien die een school te bieden heeft. Dit kan maken dat ze geneigd zijn de wat minder leuke, of zwaardere kanten even opzij te schuiven. Zij hebben dan een gekleurd beeld van wat de school is en wat er te verwachten valt. Vaak komt dit na één of twee jaar toch naar boven en kan reden zijn om weer van school te veranderen. Dit kan je nooit helemaal ondervangen, sinds wij op Aventurijn een zwaardere intake procedure hebben is het verloop een stuk minder geworden. Omdat je onderwijsvisie zo nieuw en anders is voor veel ouders, is het van groot belang dat zij zich daar werkelijk in verdiepen. Alleen de website lezen is onvoldoende. Wij vragen aan ouders eerst naar een informatie middag of lezing te komen nadat zij de schoolgids hebben gelezen. Daarna is er een gesprek met de ouders. Daar worden de meer persoonlijke zaken besproken betreffende het kind en de thuissituatie. In de lezing én in de gesprekken worden ook de mogelijke valkuilen benoemd: van een omgeving (grootouders, buren etc.) die commentaar heeft, tot confronterende stukken die zij bij hun kind kunnen tegenkomen. Hierbij zijn wij altijd zeer voorzichtig als blijkt dat het kind bijvoorbeeld al een heleboel scholen heeft afgelopen. Het kan in die gevallen zomaar zijn dat een ouder niet wil zien wat er speelt bij het kind en bij het minste of geringste weer naar een volgende school stapt. Ook kinderen die moeite hebben met het zelfstandig functioneren op vooral sociaal emotioneel gebied vragen wat ons betreft om nadere observatie: kan het kind hier functioneren of heeft het een andere vorm van onderwijs nodig? Als ouders en school vervolgens denken dat het best wel eens een passende school voor dit gezin zou kunnen zijn, dan kan het kind een periode op proef komen en ook zelf kijken of het bij ons wil zijn. Tijdens deze proefperiode vullen ouders een uitgebreide vragenlijst in. Na de proefperiode is er weer een gesprek waarbij besloten wordt of we een samenwerking aangaan. Uiteraard wordt er ook tijdens de proefperiode uitgebreid met het kind gesproken; de vorm en mate waarin is afhankelijk van de leeftijd. Een collega uit Zuid Afrika zei mij eens dat hij tijdens de intake periode de ouders adviseerde het kind NIET bij hem op school te doen. Als ouders desondanks toch doorzetten dan was er genoeg motivatie.

Tip 9: Zorg dat iemand zich heel goed verdiept in de juridische zaken

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERABij het opzetten van een school komt heel wat wet en regelgeving kijken. Het is van groot belang je hier goed in te verdiepen. Je zal te maken krijgen met de inspectie of je nu een particuliere school bent of bekostigd gaat worden. Het zou zomaar kunnen dat je met een inspecteur te maken krijgt die jouw onderwijsvisie niet helemaal deelt. Het is goed dan te weten tot hoever je je aan bepaalde regels moet houden, en waar juridische grenzen liggen. Bepaal met de schoolleiding de punten waar je beslist geen consessies in wilt of kunt doen. Onze ervaring is dat positief focussen op wat je wilt, maar open staan voor het standpunt van de ander, maakt dat je met een inspecteur samen naar oplossingen kunt zoeken om jouw school zo te laten functioneren dat je ook juridisch bestaansrecht hebt.

Tip 10: subsidie ja of nee?

Op het eerste gezicht lijkt het heel mooi als je subsidie kunt krijgen. De inspectie ziet je school dan zitten en je krijgt 5 jaar de tijd om het waar te maken. Alle kinderen en ouders die dat willen kunnen zich inschrijven en je kunt de leerkrachten en het gebouw betalen.

Er zitten echter ook een aantal nadelen aan die het overwegen waard zijn: Als je onderwijsvisie erg vernieuwend is, zou het theoretisch kunnen dat de inspectie enthousiast is; je moet dan wel aan hun voorwaarden voldoen. (bijvoorbeeld geen middelbare school, veel administratie, binnen 5 jaar x aantal leerlingen, etc) Stel, je kan leven met deze voorwaarden, realiseer je dan dat de overheid en regering regelmatig nieuwe richtlijnen bepalen waar je in mee zult moeten gaan; anders verlies je je subsidie. In die zin word je dus afhankelijk van de overheid. Want stel dat je op een moment beslist om zonder subsidie verder te gaan, dan is de kans groot dat de school stopt.: De ouders zijn niet berekend op het betalen van veel schoolgeld en de leerkrachten rekenen op het gangbare salaris.

Daarnaast merk ik dat als ouders veel geld moeten betalen voor de school ook maakt dat zij er heel bewust voor kiezen en ook zeer betrokken zijn bij het geheel. Leerkachten die misschien minder verdienen dan elders zijn zeer gemotiveerd. Je school geeft dan dus naast het onderwijs een meerwaarde waar mensen kennelijk iets voor over hebben. Je bent gedwongen om creatief en innovatief om te gaan met de materiele kant van de school; best lastig, maar ook heel rijk.

Op Aventurijn vinden wij het van essentieel belang dat de vrijheid die je de kinderen wilt geven, ook op het gebied van de gehele school t.ov. de overheid zoveel mogelijk wordt vormgegeven. Dit komt ook terug in het feit dat de begeleiders allen ZZPers zijn waardoor zij onafhankelijk – en zelf verantwoordelijk zijn voor hun werk en inkomen.

Tip 11:  Zorg voor leerkrachten met ervaringL1030260-1

Er zijn momenteel al best wat vernieuwende scholen in Nederland. Dat betekent dat je het wiel niet helemaal zelf hoeft uit te vinden. Maak daar gebruik van, dat zal je nieuwe school heel wat vallen en opstaan kunnen besparen. Zorg dat de leerkrachten die op je school gaan werken ervaring hebben opgedaan bij een school die enigzins lijkt op dat wat jullie voor ogen hebben. De meeste scholen zullen gemotiveerde stagiaires met open armen ontvangen. Ik denk dat het goed is dat deze leerkrachten zeker een jaar hebben meegedraaid met een bestaande school. Ik merk op Aventurijn dat men, omdat het zo héél anders is dan men gewend is, zeker een half jaar tot een jaar nodig heeft om te wennen aan de nieuwe manier van denken en omgang met de kinderen. Ervaring in het reguliere onderwijs, of mooie denkbeelden, maken daarbij niet uit. De praktijk is altijd anders dan de theorie. Eenmaal ervaring opgedaan bij een andere vernieuwende school, weet de aankomende leerkracht wat hij wel of juist absoluut niet wil. De start van je school zal een stuk soepeler verlopen, en meer kans van slagen hebben.

Wil je meer ondersteuning, een workshop of individuele begeleiding? Neem dan contact op met Hannah via deze site of via de site van Aventurijn

Advertenties

8 Reacties to “c.1.Een nieuwe school starten?”

  1. Dank voor deze tips! Enkele had ik bedacht, sommige ook niet. Het geeft richting aan onze ideeen om deze ervaring te kunnen lezen.
    Korine Laarhoven

    • Beste Korine,

      Dank voor je reactie. Op 11 Oktober is er weer een informatiemiddag op Aventurijn. Misschien vind je het leuk te komen: http://www.aventurijn.org
      Mocht je specifieke vragen hebben dan kun je altijd contact met mij opnemen.

      met vriendelijke groeten,

      Hannah de Vos-Beckers,

      Aventurijn

  2. Dank! Een mooi overzicht, dat handvatten biedt. Ik ben er blij mee. Marieke van Soest, initiatiefnemer Reuring aan de Zaan

  3. Bedankt voor het online plaatsen van al deze informatie, Hannah. Ik ben in de lente van 2013 bij jullie open dag geweest, heb je horen praten en de school mogen proeven. Erg mooi wat jullie doen. Ik vertrek naar Portugal om daar een soortgelijke droom te verwezelijken. Het lezen van dit soort informatie werkt enorm steunend en verhelderend. Warme groet, Els.

  4. Heel veel dank!

  5. Erg goede en handzame informatie, die met beide benen op de grond staat! Vooral de valkuilen waarvan je melding maakt moeten inderdaad serieus worden genomen. Ik heb verschillende initiatieven gezien waar men dit had verzuimd, met alle catastrofale gevolgen van dien.

  6. Mooi overzicht! Ik ga heb met de rest van onze initiatiefgroep delen, en er hopelijk vervolgens actie op nemen. Hmmm… 3 weken kamperen in oktober, dat geeft toch aardige kans op de benodigde regen. :op

    warme groet,
    Freya, initiatiefneemster Democratische school Utrecht (in oprichting)

    • Ik zou zeggen, neem 3 weken in November; de ultieme test…;o)
      Als je meer ervaringen wilt horen, kom gerust eens langs op een informatiemiddag: 3 Oktober is de eerstvolgende. En de Veluwe is een hele mooie kampeerplek…
      succes met jullie initiatief!
      Hannah

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

 
%d bloggers liken dit: